+30.210.38.24.734 | +30.215.52.09.037
·
[email protected]

Συνεπιμέλεια: Πολεμώντας την γονεϊκή αποξένωση

Η επίπονη απόφαση

Όταν φτάνει να χτυπήσει την πόρτα του δικηγορικού γραφείου ένας απογοητευμένος  άνθρωπος ως σύζυγος, σημαίνει ότι ο γάμος του/της είναι  ήδη είναι  ένα «πτώμα» σε προχωρημένη σήψη.

Όλο και συχνότερα στις μέρες μας άντρες και  γυναίκες λαμβάνουν πλέον την επίπονη απόφαση του διαζυγίου…Οι σύζυγοι- μπαμπάδες σαφώς και διστάζουν περισσότερο στην πρωτοβουλία μιας τέτοιας απόφασης.  Κυρίως γιατί γνωρίζουν θα χάσουν την όποια ουσιαστική γονεϊκή σχέση με τα παιδιά τους, καθώς η επιμέλεια με βάση το ισχύον νομοθετικό καθεστώς δίδεται κατά 99% στην μητέρα. Αποτέλεσμα αυτού του αδιεξόδου είναι ο εγκλωβισμός σε κακούς και τελματωμένους γάμους, στους κόλπους των οποίων μεγαλώνει και διαπαιδαγωγείται η  επόμενη γενιά.

Όχι πλέον στα παιδιά «τρόπαια»

συνεπιμέλεια - διαζύγιο

Τραυματισμένη συναισθηματικά, με έλλειψη της αίσθησης του ανήκειν, αυτή η γενιά θα κληθεί να δημιουργήσει την ελληνική οικογένεια του άμεσου μέλλοντος. Ένας εύλογος αντίλογος θα ήταν: μα υπάρχει «βελούδινο» διαζύγιο;! Σίγουρα όχι. Υπάρχει ωστόσο η δυνατότητα νομοθετικών παρεμβάσεων, ώστε η αλλαγή στην ζωή και καθημερινότητα ενός παιδιού να μην το υποβάλλει στο βασανιστικό ρόλο του «τρόπαιου» ή άλλως στην κλίνη του Προκρούστη. Και η πεμπτουσία αυτής της παρέμβασης είναι η συνεπιμέλεια των διαζευγμένων γονέων στα τέκνα τους, η οποία άλλωστε υπαγορεύεται από υπερεθνικές διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου των δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ, Διεθνής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού κλ.π).

Προσεχώς το εκσυγχρονιστικό νομοσχέδιο…

Το Συμβούλιο της Ευρώπης ήδη από το 2015 με το υπ’ άρ. 15 ψήφισμα του Συμβουλίου Υπουργών και το ψήφισμα 2079 της Επιτροπής Ισότητας έχει αναδείξει την άμεση ανάγκη νομοθέτησης της συνεπιμέλειας στα κράτη-μέλη, βασιζόμενο στα σύγχρονα επιστημονικά  ευρήματα  για την ομαλή ψυχική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, προτάσσοντας έτσι το συμφέρον του τελευταίου. Το ευχάριστο είναι ότι δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης η σύσταση σχετικής Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής του Υπουργείου Δικαιοσύνης με χρονικό ορίζοντα αποκρυστάλλωσης της σχετικής νομοθετικής πρότασης για την συνεπιμέλεια τον προσεχή  Σεπτέμβριο.

Ναι μεν, αλλά…

Ωστόσο, κατά την ενσωμάτωση των διατάξεων περί συνεπιμέλειας στο δικαιϊκό μας, θα πρέπει να προβλεφθούν κάποιες βασικές προϋποθέσεις και ασφαλιστικές δικλείδες. Η συνεπιμέλεια θα πρέπει να θεωρηθεί σύγχρονη κατάκτηση του Οικογενειακού Δικαίου και όχι γράμμα νόμου κενό περιεχομένου. ‘Η ακόμη χειρότερα «τιμωρία» ενός παιδιού, που θα συνεχίσει να υπομένει ανεύθυνες και επιζήμιες συμπεριφορές ενός κακού γονιού.

Αναγκαίες προβλέψεις

Συνεπώς, στο επερχόμενο νομοσχέδιο θα πρέπει να υπάρχουν σίγουρα προβλέψεις:

Α) Για την  υποστηρικτική παρουσία αντίστοιχων κοινωνικών υπηρεσιών-φορέων με αρωγούς ανεξάρτητους ειδικούς επιστήμονες και πραγματογνώμονες. Αυτοί οι φορείς θα είναι αρμόδιοι να διαπιστώσουν την τυχόν ύπαρξη οικογενειακής βίας, την έλλειψη άρτιας και ολοκληρωμένης ανατροφής, την προβληματική ίσως προσωπικότητα ενός εκ των δύο γονέων, οπότε και να μη ενδείκνυται η συνεπιμέλεια. Και όλα αυτά, μέσα από διαδικασία πολιτισμού και αξιοπρέπειας. Δυστυχώς σήμερα, όταν ένα ζευγάρι φτάνει να αντιδικήσει ενώπιον δικαστηρίου, ο δικαστής αναγκάζεται να βασίσει τα συμπεράσματά του στους ισχυρισμούς δύο άκρως φορτισμένων ανθρώπων με αποτέλεσμα σίγουρα μη  επωφελές για τα παιδιά.

Β) Για τον εκσυγχρονισμό των διατάξεων περί διαμονής, διατροφής του τέκνου κλπ. Σε πολλές περιπτώσεις μέχρι σήμερα, η μητέρα που ασκεί κατά αποκλειστικότητα την επιμέλεια αναγκάζεται να εγκαταλείψει την τον τόπο τελευταίας κοινής κατοικίας  με τον πρώην σύζυγο και πατέρα του παιδιού, είτε για να υποστηριχθεί οικονομικά π.χ. στον τόπο καταγωγής της, είτε για να ανεύρει εργασία εφόσον η επιδικασθείσα διατροφή δεν επαρκεί. Η Ελλάδα υπολείπεται κατά πολύ από άλλα κράτη-μέλη σε επίπεδο κοινωνικής πολιτικής. Θα μπορούσε εκεί η Πολιτεία να υποστηρίξει έστω και με στοιχειώδη οικονομική ενίσχυση αυτές τις περιπτώσεις, ώστε η συνεπιμέλεια να γίνει πραγματικότητα;

Η γονεϊκή αποξένωση είναι μια μάστιγα, την οποία η ελληνική κοινωνία ήδη αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια εκτεταμένα και παθητικά. Είναι επίσης η ύπουλη αιτία που παγιώνει σταδιακά και αθόρυβα την μονογονεϊκή οικογένεια αλλά και την αποσύνθεση της οικογένειας ως θεσμού εν γένει. Παιδιά με στρεβλά παραδείγματα περί ανθρωπίνων σχέσεων και φοβική συμπεριφορά ως προς στην ανάληψη ευθυνών θα αποτελέσουν τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Το θέλουμε;

Τελευταία Ενημέρωση

 

συνεπιμέλεια - διαζύγιο

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Α 148/31.7.2020) ο Νόμος 4714/2020 για τις Φορολογικές παρεμβάσεις για την ενίσχυση της αναπτυξιακής διαδικασίας της ελληνικής οικονομίας.

Μεταξύ άλλων, ο νόμος περιλαμβάνει το άρθρο 139, με το οποίο προστίθεται άρθρο 1519 στον Αστικό Κώδικα για τις ειδικές πράξεις επιμέλειας ανήλικου τέκνου.

Η νέα διάταξη, η οποία είναι σημαντικά διαφορετική από αυτήν που είχε αρχικά προταθεί, προβλέπει:

Μεταβολή του τόπου διαμονής

Μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτεί προηγούμενη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη οριστική δικαστική απόφαση μετά από αίτημα οποιουδήποτε από τους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέσο.

Η πλήρης αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, με τη νέα διάταξη διευρύνεται σημαντικά ο κύκλος των πράξεων για τις οποίες οι γονείς οφείλουν να αποφασίζουν από κοινού, ανεξάρτητα από το εάν ο γονέας ασκεί μόνος του (κατόπιν προφανώς δικαστικής απόφασης κατά το άρθρο 1513 ΑΚ παρ. 2, 3) την επιμέλεια.

Πρόκειται για πράξεις που δεν επαναλαμβάνονται και επηρεάζουν αποφασιστικά το μέλλον του τέκνου, όπως το είδος της εκπαίδευσης που θα λάβει, την προετοιμασία για πρωταθλητισμό κλπ. Για τις πράξεις αυτές, απαιτείται απόφαση και των δύο γονέων, σε περίπτωση δε διαφωνίας θα εφαρμοστεί το άρθρο 1512 ΑΚ. Η ως άνω ρύθμιση ισχύει πρόσθετα προς τις αποφάσεις μια την ονοματοδοσία και τον καθορισμό του Θρησκεύματος του τέκνου για τις οποίες απαιτείται κοινή απόφαση των γονέων, επειδή κατά τη νομολογία ανήκουν στον πυρήνα της γονικής μέριμνας.

Με την παρ. 2 διευκρινίζεται ότι, μολονότι ο προσδιορισμός της κατοικίας του ανηλίκου ανήκει στον γονέα που ασκεί την επιμέλεια, η μεταβολή του τόπου διαμονής που επηρεάζει ουσιωδώς το δικαίωμα επικοινωνίας του άλλου γονέα, μπορεί να γίνει μετά από σύμφωνη γνώμη του γονέα που έχει το δικαίωμα επικοινωνίας ή μετά από δικαστική απόφαση.

Επομένως, αντικείμενο της ρύθμισης δεν είναι οποιαδήποτε μετακίνηση του ανηλίκου (π.χ. από τη μία συνοικία ή Δήμο σε άλλη συνοικία μέσα σε μεγάλη πόλη) αλλά η σημαντική μετακίνηση (π.χ. σε άλλη πόλη, σε άλλη χώρα), η οποία επηρεάζει ουσιωδώς την άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του άλλου γονέα. Είναι βεβαίως κατανοητή η ανάγκη του γονέα που έχει την επιμέλεια να έχει ελευθερία κίνησης και επιλογής της διαμονής του, αλλά ο περιορισμός της ελευθερίας αυτής είναι ανεκτός, ενόψει της ιδιότητάς του ως γονέα ανηλίκου, καθώς και ενόψει του δικαιώματος του άλλου γονέα να έχει ομαλή επικοινωνία με το παιδί.

Συνεπώς, ο έχων την επιμέλεια του ανηλίκου γονέας δεν χάνει το δικαίωμα να μετακινηθεί, ακόμη και σε μακρινό μέρος, αρκεί να έχει εξασφαλίσει την (προηγούμενη της μετακίνησης) συμφωνία του άλλου γονέα, ή, αν αυτός δεν συμφωνεί ή δεν ανευρίσκεται κ.λπ., δικαστική απόφαση που επιτρέπει την μετακίνησή του με το ανήλικο τέκνο. Στην τελευταία περίπτωση, το δικαστήριο θα κρίνει με βάση πρωτίστως το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου (ΕΔΔΑ, Penchevi κατά Βουλγαρίας).

Με την απόφαση αυτήν θα καθορίζεται προφανώς και νέος τρόπος επικοινωνίας του ανηλίκου με τον άλλο γονέα (π.χ. αραιότερα και μακρότερα διαστήματα, καταβολή εξόδων επικοινωνίας, επικοινωνία με σύγχρονα ηλεκτρονικά οπτικοακουστικά μέσα). Εφόσον πρόκειται για νέα συμφωνία των γονέων, αυτή θα έχει τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου. Αυτονόητο είναι ότι, στην περίπτωση κατά την οποία έχει αποκλεισθεί η επικοινωνία του γονέα με τον ανήλικο με δικαστική απόφαση, δεν απαιτείται η συμφωνία του για τη μετακίνηση του ανηλίκου με τον άλλο γονέα. Με τη νέα ρύθμιση του παρόντος άρθρου η Χώρα μας συμμορφώνεται και προς τη Σύσταση CΜ/ Rec (215)4 του Συμβουλίου της Ευρώπης.

 

*Η Αντιγόνη Βαφείδου είναι δικηγόρος Αθηνών, με πρώτο μεταπτυχιακό τίτλο (M.Sc) από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών και δεύτερο μεταπτυχιακό τίτλο (LL.M-U.C.L) στο Πανεπιστημιακό Κολλέγιο του Λονδίνου. Έχει επίσης εξειδικευθεί  σε ζητήματα Ανθρώπινου Δυναμικού στο London School of Economics και έχει εργασθεί στις Βρυξέλλες ως ειδικός σύμβουλος σε διαβουλεύσεις ευρωπαϊκών Οδηγιών και Κανονισμών. Αρθρογραφεί για ζητήματα πολιτικής και κοινωνικής επικαιρότητας.

Related Posts